ارزيابي تطبيقي وب‏سايت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران و وب‏سايت وزارت بهداشت كانادا براساس رويكرد استفاده و خشنودي

چكيده

مقاله حاضر به ارزيابي مقايسه‏اي دو وب‏سايت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران و وزارت بهداشت كانادا مي‏پردازد. معيارهايي كه براي تحليل وب‏سايتها مورد توجه قرار گرفته‏اند بيشتر در جهت بررسي و تحليل مطالب و اطلاعات وب‏سايت‏ها و قابليت‏هاي تعامل آنها با كاربران انتخاب شده‏اند. معيارهايي نظير صحت مطالب، اعتبار نويسنده، پوشش مطالب به روز بودن، تراكم و جامعيت فرامحلي، تعاملي بودن، سرعت دسترسي و خدمات مورد تحليل قرار گرفته‏اند. انتخاب معيارها بيشتر در راستاي رويكرد«استفاده و خشنودي» صورت گرفته است. در نتيجه تحليل وب‏سايت ايراني، معيارهاي صحت مطالب، اعتبار، به روز بودن، دامنه كوشش، تعامل (در بخش پاسخگويي) و خدمات از نقاط مثبت وب‏سايت و از لحاظ معيارهاي تراكم و جامعيت فرامحلي، تعامل(در بخش برقراري ارتباط فرهنگي و زيبايي‏شناختي)، سرعت دسترسي ضعيف عمل كرده است.

واژگان كليدي: وب‏سايت، تحليل وب‏سايت، رويكرد استفاده و خشنودي، فضاي مجازي

مقدمه:

بيشتر از دو سه دهه از پيدايش اينترنت نمي‏گذرد اما در اين مدت ناچيز شاهد تحولات عظيمي در عرصه ارتباطات و اطلاعات هستيم. اينترنت با عرضه فضاي مجازي يا در واقع جهان مجازي به افرد، گروه‏ها، سازمان‏ها و دولت‏ها امكان حضور، بازنمايي و ارائه خدمات و اطلاعات را در مقياسي جهاني اعطا كرد. در نتيجه اين امر امروزه شاهد حضور مجازي بسياري از افراد، گروهها، سازمان‏ها و يا ارگان‏هاي مختلف دولتي و خصوصي در سطح جهاني هستيم. با حال اين حضور و فعاليت مجازي افراد و سازمان‏ها يكسان و برابر نيست بلكه در سطوح مختلفي از بسيار ضعيف‏ گرفته تا بسيار قوي با ارزيابي تطبيقي قابل مشاهده است.

اين مقاله براساس معيارهايي كه در نتيجه مطالعات و بررسي‏هاي اسميت(2001) درگولانسكو(2002)، آجيوروف و وولفرام(2005) و عاملي(1385) براي ارزيابي تحليل وب‏سايت‏ها گردآوري و تركيب شده‏اند، سعي در ارزيابي شدت و ضعف وب‏سايت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران دارد با اتخاذ رويكرد استفاده و خشنودي، تعدادي از معيارهاي تحليل سايت انتخاب گشته و بر روي دو وب‏سايت وزارتخانه بهداشت و درمان از دو كشور ايران و كانادا پياده مي‏گردند. با اين كار شدت و ضعف حضور مجازي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران در قالب وب‏سايت ارزيابي مي‏شود.

رويكرد نظري: رويكرد استفاده و خشنودي

ريشه‏هاي فكري رويكرد«استفاده و خشنودي» را بايد در پژوهش‏هاي مربوط به تبيين جذابيت زياد انواع خاص از محتواهاي رسانه‏اي جست‏وجو نمود. سؤال اساسي رويكرد فوق چنين است: چرا مردم از رسانه‏ها استفاده مي‏كنند و آنها را براي چه منظوري به كار مي‏برند؟ مخاطبان اغلب بر مبناي شباهت‏هاي بين نيازها، علايق و سلايق فردي تشكيل مي‏گردند و بسياري از اين‏ها منشأ اجتماعي يا روان‏شناختي دارند(مك‏كوايل، 1380). طبق اين رويكرد، مخاطبان رسانه‏ها يا محتواهاي رسانه‏اي متفاوت را مي‏توان براساس گونه‏هاي وسيع انگيزشي(نيازها، علايق و ...) تقسيم‏بندي نمود. همچنين، دلبستگي نسبي مخاطبان به رسانه‏هاي متعدد هم به تفاوت‏هاي موجود بين خواسته‏ها و خرسندي‏هاي مورد انتظار آنها مرتبط دانسته شده است.

رويكرد«استفاده و خشنودي» نخستين بار در مقاله‏اي از اليهوكاتز(1959) توصيف شد. تا آن زمان بيشتر پژوهش‏هاي ارتباطي معطوف به تحقيق در مورد آثار پيكارهاي اقناعي بر روي مخاطبان بود. به گفته كاتز هدف اكثر اين پژوهش‏ها، پاسخ به اين پرسش بوده است كه”رسانه‏ها با افراد چه مي‏كنند؟“ و نكته جالب توجه در مورد اين پژوهش‏ها اين بود كه نتايج حاكي از اين بود كه ارتباط جمعي اثر كمي بر متقاعد سازي افراد دارد(سورين و تانكارد، 1384، ص 420). كارتز بر اين باور بود كه حوزه ارتباطات جمعي مي‏تواند با روي آوردن به پرسش«مردم با رسانه‏ها چه مي‏كنند؟» خود را از دور باطل برهاند.

كاتز، گورويچ و هاس(1973) در نتيجه مطالعات، تحقيقات و بررسي كه انجام دادند، در نهايت به اين باور رسيدند كه”افراد رسانه‏ها را به عنوان ابزاري براي ارتباط(يا عدم ارتباط) خود با ديگران مورد استفاده قرار مي‏دهند.“(همان، ص 426). آنها 35 نياز را از نوشته‏هاي، عمدتاً نظري، درباره كاركردهاي اجتماعي و روان‏شناختي رسانه‏هاي جمعي گرفته و آنها را در چهار دسته قرار دادند. اين چهار دسته عبارتند از:

1- نيازهاي شناختي(كسب اطلاعات، آگاهي و شناخت)

2- نيازهاي عاطفي(تجارب عاطفي، لذت‏بخش يا زيبايي شناسانه)

3- نيازهاي انسجام بخش شخصي(تقويت اعتبار، ثبات و پايگاه)

4- نيازهاي گريز از تنش(فراغت و آسايش).

به طور كلي، درباره رويكرد”استفاده و خشنودي“ مي‏توان گفت كه اين رويكرد تأكيد زيادي بر عقلانيت و فعاليت موجود در استفاده از رسانه دارد. به عبارت ديگر اين مخاطبان هستند كه با توجه به نيازهاي چندگانه خود به سراغ رسانه‏ها و محتواهاي گوناگون(البته در صورت دسترسي) مي‏روند و در اين فرآيند فعال و هوشمند رفتار مي‏كند. حال با توجه به اينكه در اينترنت به طور كلي و در وب‏سايت‏ها به طور خاص بها، و ارزش زيادي به تعامل با مخاطب داده مي‏شود، چنين به نظر مي‏رسد كه اين ويژگي شاخص هم راستاي رويكرد”استفاده و خشنودي“ و در جهت قبول ايده‏هاي اين رويكرد مورد تأكيد قرار گرفته است. در نتيجه با اين نگاه مي‏توان به تحليل وب‏سايت‏ها پرداخت و در جهت تحليل و بررسي مطالب و اطلاعات سايت‏ها و قابليت تعامل آنها با كاربران گام برداشت.

روش‏شناسي:

در اين قسمت از مقاله، در پي روشي بر مي‏آييم كه با استفاده از آن بتوان تحليلي كيفي را بر روي وب‏سايت‏هاي مورد مطالعه انجام داد. روش‏هاي تحليلي كه براي رسانه‏هايي مانند كتاب، روزنامه(چاپي)، فيلم و ديگر رسانه‏هاي صوتي و تصويري بكار مي‏رود، در مورد وب‏سايت‏ها نه تنها رضايت‏بخش نبوده بلكه پاسخگو نيز نيستند. چرا كه وب‏سايت‏ها، اساساً يك فضاي تك ‏متني نيستند بلكه يك فضاي بين متني و چند متني شامل نوشتار، صوت و تصوير مي‏باشند كه به كمك ظرفيت‏ها و امكانات نرم‏افزاري و فني ميسر گشته‏اند.

بررسي قابليت‏هاي وب‏سايت‏ها كه به ظرفيت‏هاي نرم‏افزاري و امكانات برنامه‏اي سايت توجه مي‏كند و همچنين متن‏ها و پيوندهاي سايت كه اطلاعات در دسترس و در ارتباط با سايت كه از تنوع نوشتاري، صوتي و تصويري برخوردار است، از جمله موارد عمده تحليل وب‏سايت‏ها را مي‏تواند تشكيل دهد. اما در اين مقاله تحليل امكانات فني و نرم‏افزاري هدف نيست، بلكه تلاش مي‏شود مطالب سايتها و قابليت‏هاي تعامل وب‏سايت با كاربران مورد تحليل و بررسي قرار گيرند. عاملي(1385) معيارهايي را كه تركيبي از نگاه اسميت(2001)، درگولانسكو(2002) و آجيوروف(2005) با معيارهاي مدنظر خود به صورت زير ارائه مي‏دهد. البته عاملي بر اين باور است كه معيارهاي ارزيابي سايت ثابت نبوده و در واقع متغيري است كه تابع ظرفيت‏هاي جديد سخت افزاري و نرم‏افزاري و همچنين متغيرهاي بومي- جهاني است.

معيارهاي تحليل وب‏سايت:

1- صحت مطالب و اطلاعات: طبيعي است كه اولين نكته براي تعامل با يك فضاي متكي بر اطلاعات، اعتماد به صحت و درستي مطالب و اطلاعات ارائه شده است. در اينجا سؤالاتي قابل طرح هستند، نظير اينكه: آيا منابع اطلاعات ارائه شده است؟ آيا امكان بررسي صحت اطلاعات وجود دارد؟ و سؤالات ديگري از اين دست قابل بررسي هستند.

2- اعتبار نويسنده يا نويسندگان و يا مسئول مطالب و اطلاعات مندرج در وب‏سايت: در يك وب‏سايت اطلاع‏رساني، تخصصي بودن مطالب ركني اساسي براي اعتبار آن فضاست. در اينجا سؤالاتي چون موارد زير مطرح است. آيا نويسنده مطلب از تخصص و اعتبار كافي برخوردار است؟ در سايت‏هاي دولتي، جايگاه و مقام نويسنده و توليدگر متن از اعتبار كافي برخوردار است؟

3- پوشش مطالب: در خصوص پوشش مطالب وب‏سايت بايد به مطالب و عناويني كه در سايت انعكاس پيدا كرده است، توجه نمود و سؤالات زير را مورد بررسي قرار داد: آيا همه مطالب و عناوين سايت به صورت گسترده و عميق طرح شده است؟

4- به روز بودن: جريان حيات در فضاي وب‏سايت به اعمال تغييرات در اطلاعات موجود بستگي دارد. در اين راستا به روز بودن مطالب و ميزان اخبر روز در وب‏سايت بايستي مورد توجه قرار بگيرد. چه زماني سايت درست شده است؟ آخرين باري كه مطالب و اطلاعات آن به روز شده است، چه زماني بوده است؟ از جمله سؤال‏هاي مطرح در اين قسمت است.

5- تراكم و جامعيت فرامحلي مطالب: فضاي ديجيتالي و جهاني وب محل ظهور و بيان به صورت جهاني است. در واقع در اين فضا بايستي به استاندارهاي قابل قبول براي همه مخاطبان و كاربران در مقياس جهاني توجه نمود. بنابراين اطلاعات مندرج در اين فضا بايد از خصيصه”متن تفصيلي رها شده محلي“ به”متن متراكم و فشرده فرامحلي“ انتقال يابد. آيا مطالب و اطلاعات به صورت فشرده و فرامحلي ارائه شده است؟ آيا از جامعيت كافي برخوردار است؟

6- تعاملي بودن: مهمترين اتفاقي كه از يك”فضاي وبي“ انتظار مي‏رود، تعاملي بودن و دو سويگي ارتباط بين توليدگر متن و مخاطب آن است. اين تعامل فقط در سطح پاسخگويي وب‏سايت ارزيابي نمي‏شود، بلكه مرتبط است با خواسته و انتظار كاربران و در سطحي ديگر فرهنگي بودن توليدات سايت نقش مهمي در ايجاد ساختار تعاملي سايت دارد. در اينجا بايستي به سؤالاتي چون موارد زير پاسخ داده شود: آيا حداقل يك آدرس ايميل در سايت يافت مي‏شود كه با مدير سايت يا نويسندگان سايت ارتباط برقرار شود؟ آيا از نظر رنگ، زيبايي‏شناسي و معماري فضا، كاربر خود را در يك فضاي آشنا احساس مي‏كند؟

7- سرعت دسترسي: تنفس در فضاي مجازي بدون سرعت امكان‏پذير نيست. احساس تنگي نفسي مجازي، زماني اتفاق مي‏افتد كه انتظار به پاسخ سريع با بن‏بست مواجه مي‏شود. سؤالاتي كه در اينجا بايستي مطرح كرد عبارتند از: آيا آدرس سايت به سرعت ظاهر مي‏شود؟ آيا امكان تغيير سريع صفحات سايت فراهم مي‏شود؟

8- خدمات: در اينجا لازم به ذكر است كه بسياري از خدمات وزارت‏خانه‏ها و شركت‏هاي دولتي و همچنين خصوصي بايد به فضاي مجازي منتقل شود تا خدمات اجتماعي به صورت برنامه‏ريزي و سيستمي در اختيار مردم قرار گيرد. در اينجا طرح پرسش‏هاي زير لازم به نظر مي‏رسد: اينكه چه مقدار از خدمات اجتماعي به”فضاي وبي“ منتقل شده است؟ آيا اين خدمات براي همگان قابل استفاده است يا خدمات اعلام شده نيازمند پرداخت است؟

البته معيارهاي ديگري نيز براي تحليل وب‏سايت‏ها وجود دارند از جمله: عينيت‏گرايي، حقوق خصوصي كاربران، تحليل متن و تصاوير سايت، و سهولت استفاده از سايت. اما در اينجا به 8 معيار ذكر شده فوق قناعت مي‏گردد. وب‏سايت‏‏هايي كه براي تحليل و با نگاهي انتقادي انتخاب شده‏اند عبارتند از: وب‏سايت‏ وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي ايران و وب‏سايت‏وزارت بهداشت و درمان كانادا. انتخاب وب‏سايت‏ از دو ارگان مشابه اما از دو كشور مختلف براي ما امكان مقايسه در جهت شناخت كاستي‏ها و توانايي‏هاي سايت خودي يعني سايت وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي ايران فراهم مي‏كند. آدرس وب‏سايت‏‏ها از قرار زير است:

www.mohme.gov.ir وب‏سايت‏وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران

www.health.gov.on.ca وب سايت وزارت بهداشت، درمان كانادا

صحت مطالب و اطلاعات: از آنجا كه بيشتر مطالب و اطلاعات مندرج در بخش‏هاي مختلف اين دو وب‏سايت‏، توليدي خود وزارتخانه مي‏باشد و بيشتر دربارة مسائل، اخبار، بيانيه‏ها، اطلاعيه‏هاي وزارتخانه و يا اظهارات خود شخص وزير بهداشت مي‏باشد. لذا در اكثر موارد نيازي به درج منبع يا منابع نبوده است. درباره مطالب و اطلاعات راجع به ارگان و يا وزراتخانه‏هاي ديگر مطلب كم است اما در موارد مشاهده شده عنوان سازمان يا وزارت‏خانه ذكر شده است. اين امر در مورد دو وب‏سايت‏ صدق مي‏كند.

اعتبار

براي بررسي اعتبار نويسنده(يا نويسندگان) و يا مسئول مطالب و اطلاعات مندرج در وب‏سايت‏‏ها غالباً بخشي با عنوان”درباره ما“ ايجاد مي‏گردد. اما چنين بخشي در هر دو وب‏سايت‏ مشاهده نگرديدم. اما همينكه اين وب‏سايت‏‏ها متعلق به وزارتخانه‏هاي دو كشور ايران و كانادا مي‏باشند و بيشتر مطالب و اطلاعات مندرج نيز از زبان خود شخص وزير و يا معاونان ايشان بيان مي‏گردند، در نتيجه مي‏توان گفت كه اطلاعات و مطالب مندرج از اعتبار بالايي برخوردار هستند.

دامنه و پوشش:

همانطوري كه در بخش روش مطح شد، براي بررسي دامنه پوشش يك وب‏سايت‏ بايستي به عناوين و مطالبي كه در سايت انعكاس پيدا كرده است، توجه نمود. در سايت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران عنوان‏هاي زير مورد پوشش قرار گرفته‏اند:

v گزيده اخبار: شامل خبرهايي درباره اقدامات اخير وزير، اظهارات وزير و يا معاونان، بيانيه‏هاي وزارت‏خانه، مصوبه‏هاي مجلس در زمينه بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي و غيره.

v معرفي وزارت‏خانه: شامل معرفي دستگاه، تشكيلات كلي دستگاه، شرح وظايف، اطلاعات آماري و منشور اخلاقي.

v معرفي واحدهاي بسته: شامل لينك‏هاي دانشگاه‏هاي علوم پزشكي، بيمارستان‏ها و معاونت‏ها.

v ارتباط با وزارتخانه: تماس با دفتر وزير، تماس با روابط عمومي، معاونت‏هاي وزارتخانه، وب‏سايت‏ معاونت‏ها.

v سايت‏ها: شامل سايت دانشگاه‏ها، سايت مراكز پژوهشي، سايت مراكز دولتي.

فرم‏هاي مورد عمل دستگاه: معاونت توسعه مديريت و منابع، معاونت آموزشي، معاونت تحقيقات و فناوري، معاونت هماهنگي، معاونت سلامت، معاونت غذا و دارو.

در مورد وب‏سايت‏ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران مي‏توان گفت كه عناوين و مطالب سايت با عنوان و هويت سايت مرتبط بوده و از تنوع خوبي برخوردار است. تقريباً به نيازهاي اساسي مراجعه كنندگان به سايت وزارت بهداشت ودرمان و آموزش پزشكي پاسخ داده شده است. گستره و عمق مطالب و اطلاعات نيز مناسب است. تنها در سه عنوان«مجموعه قوانين و مقررات»، «فهرست خدمات قابل ارائه» و«سؤال‏هاي متداول» مراجعه كننده به بن‏بست بر مي‏خورد. چرا كه با كليلك بر اين عنوان‏ها، زير عنوان‏هاي مربوط به عنوان«فرم‏هاي مورد عمل دستگاه» ظاهر مي‏شوند. كه به نظر مي‏رسد، اين عنوان‏ها هنوز فعال نشده‏اند.

وب‏سايت‏ وزارت بهداشت كانادا نيز عنوان‏هاي زير را مورد پوشش قرا داده است:

v اطلاعات عمومي: شامل خدمات بهداشتي و درماني، لينك‏هاي بهداشتي و درماني مختلف.

v درباره وزارت‏خانه: برنامه‏هاي وزارت‏خانه، اعلاميه‏ها، فرم‏ها و تقاضاها، نشريات لينك‏هاي وزارت‏خانه.

v اخبار: شامل خبرهايي در زمينه بهداشت و درمان در سطح كانادا، اظهارات و بيانيه‏هاي وزارت بهداشت(وزير، معاون) و گزارش‏هاي متخصصان بهداشت و درمان و غيره.

v رسانه‏هاي خبري: شامل نشريات، مقالات قابل پرينت، فايل‏هاي صوتي و تصويري، سخنراني‏ها.

در مورد وب‏سايت وزارت بهداشت كانادا نيز مي‏توان گفت كه تعداد عنوان‏هاي اصلي وب‏سايت‏ كمتر از وزارت بهداشت ايران است اما تمام لينك‏ها فعال بوده و هر يك از عنوان‏ها يا زير عنوان‏ها مطالب زيادي را به طور گسترده مورد پوشش قرار داده‏اند.

به روز بودن:

تاريخ مراجعه به هر دو وب‏سايت‏ 25 فروردين 1386(14 مارس 2007) بود. در اين تاريخ مشاهده شد كه آخرين باري كه وب‏سايت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران به روز شده است در تاريخ 19 فروردين 1386 انجام گرفته است. اين در حالي است كه سايت وزارت بهداشت كانادا آخرين باري كه وب‏سايت خود را به روز كرده بود همان تاريخ مراجعه به سايت يعني 14 مارس 2007 بود. لذا براي بررسي مقايسه‏اي بار ديگري در تاريخ 25 فروردين 1386 به وب‏سايت‏ دو وزارت‏خانه مراجعه صورت گرفت كه مشاهده شد وب‏سايت‏ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران دراين تاريخ به روز شده بود، اما وب‏سايت‏ وزارت بهداشت كانادا، همان تاريخ به روز رساني قبلي خود يعني 14 مارس 2007 را داشت. به نظر مي‏رسد دوره به روز رساني دو سايت هفتگي باشد.

لازم به ذكر است كه تاريخ راه‏اندازي و بر روي خط قرار گرفتن وب‏سايت وزارت بهداشت كانادا 17 سپتامبر 1991 بوده اما تاريخ انتشار وب‏سايت وزارت بهداشت ايران ناموجود بود.

تراكم و جامعيت فرامحلي:

ميزان حضور متن و تصوير و توجه به تراكم و جامعيت آنها در فضاي وب‏سايت‏ از جمله موارد مورد بررسي است. در مورد وب‏سايت‏ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران مي‏توان گفت كه هم از متن و هم از تصوير استفاده شده است. اما متن بيشترين حضور را در وب‏سايت به خود اختصاص داده است، اما از تصوير، كه در جذب و هدايت مخاطبان سايت بسيار تأثيرگذار است، استفاده كم و ناچيزي شده است. تصاوير نيز از كيفيت خوبي برخوردار نيستند. در قسمت مركزي صفحه اصلي وب‏سايت‏، نمودار سازماني وزارت‏خانه با رنگي زرد كم‏رنگ مشاهده مي‏شود كه بيشتر فضاي صفحه اول را به خود اختصاص داده است و از جذابيت بي‏بهره است. پهناي سايت كشيده است و با اصل تراكم تا حدي در تضاد است. اما مطلب به طور جامعي پوشش داده شده‏اند.

در وب‏سايت وزارت بهداشت كانادا نيز هم از متن و هم از تصوير استفاده شده است. در اين وب‏سايت نيز غلبه حضور با متن است اما ترتيب چيدن گزينها و عناوين در كنار تصويرهاي با كيفيت و گنجاندن عنوان‏ها در باكس‏هاي رنگي شاد و جذاب- رنگ‏هايي مانند نارنجي، آبي ‏پررنگ، سبز پررنگ، قرمز- باعث كاهش احساس غلبه متن بر تصاوير گشته است. پهناي سايت فشرده و ستون مانند است كه خود نشان از تراكم مي‏دهد. اما نظمي كه در چيدمان عناوين لحاظ شده است، به كاربر احساس عدم شلوغي را منتقل مي‏كند. جامعيت مطالب در اين سايت نيز مناسب است.

تعامل:

همانطوري كه در بخش روش‏شناسي نيز بحث شد، ارزيابي تعامل تنها پاسخگويي وب‏سايت را مورد بررسي قرار نمي‏دهد بلكه فرهنگي بودن توليدات سايت و ملاحظات زيبايي‏شناختي و معماري نيز مورد توجه قرار نمي‏‏گيرد. در وب‏سايت‏ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران توجه عمده بر بخش پاسخگويي بوده است. و در اين زمينه بسيار خوب كار شده است. براي اين كار در يكي از عنوان‏هاي اصلي يعني«ارتباط با وزارت‏خانه» راه‏هاي مختلفي براي برقراري ارتباط در نظر گرفته شده است؛ راه‏هايي نظير ارتباط ايميلي با دفتر وزير، شماره تلفن روابط عمومي، شماره تلفن گويا، شماره نمابر، آدرس پستي و الكترونيكي وزارت‏خانه و معاونت‏هاي آن، و شماره تماس با واحد كامپيوتر. اما در زمينه توجه به معيارهاي زيبايي شناختي، معماري و فرهنگي بسيار ضعيف كار شده است. در صفحه ورودي سايت پرچم ايران در پايين صفحه مشاهده مي‏شود به همراه تصويري دايره‏اي شكل حاوي تصاويري كم‏رنگ از بخش‏هاي مختلف مراكز درماني در يك زمينه آبي كم‏رنگ. در حالي كه بهداشت و درمان به شادابي و طراوت زندگي انسان‏ها كمك مي‏كند، اين صفحه احساس سردي و دلمردگي را منتقل مي‏كند. در صفحه اصلي سايت نيز به همين شكل عمل شده است. عدم استفاده از رنگ‏هاي شاد و يا تصاوير حاكي از شادابي و خوشحالي به بي‏روحي و دلمردگي سايت دامن زده است. ميانگين كم صفحات تورق شده نشان مي‏دهد كه مخاطب ميل چنداني به ماندن در اين وب‏سايت ندارد.

در وب‏سايت بهداشت كانادا توجه به دو بخش پاسخگويي و بخش ملاحظات زيبايي‏شناختي، معماري و فرهنگي ملاك بوده است. در بخش پاسخگويي، اين وب‏سايت‏ راه‏هايي شامل ارسال ايميل براي وزير، شماره تماس و آدرس ايميل بخش‏هاي دولتي، آردس ايميل و شماره تلفن براي طرح سؤالات تكنيكي و پزشكي و غيره در نظر گرفته است. در زمينه لحاظ معيارهاي زيبا‏شناختي، معماري و فرهنگي نيز اين سايت بسيار خوب عمل كرده است. در صفحات مختلف اين وب‏سايت، تصاويري از افراد و جمع‏هاي خانوادگي و دوستي كانادايي با چهره‏هاي شاد و خندان مشاهده مي‏شود. كه القا كننده شادابي و طراوت هستند. رنگ‏هايي كه در اين وب‏سايت مورد استفاده قرار گرفته اند نيز انتقال كننده حس شادي و سرزندگي هستند و اصل تضاد رنگ‏ها براي تأثيرگذاري رعايت شده است. عناوين در باكس‏هايي كوچك و رنگي قرار گرفته‏اند و در كنار تمامي تيتر اخبار تصاويري با كيفيت و مرتبط مشاهده مي‏شود.

سرعت دسترسي:

براي بررسي سرعت دسترسي ولود صفحات، به سايت Alexa مراجعه شد. اما متأسفانه اطلاعات در زمينه سرعت دسترسي، ميانگين زمان لود و يا مقايسه سايت از لحاظ سرعت با وب‏سايت‏هاي ديگر درباره وب‏سايت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران داده نشده و پاسخ(Not Available) ظاهر گرديد. اما درباره وب‏سايت‏ وزارت بهداشت كانادا، سايت الكسا اين سايت را جز وب‏سايت‏هاي خيلي سريع(very fast) دانسته بود و اين وب سايت از 91 درصد سايتها پرسرعت‏تر ارزيابي شده و ميانگين سرعت لود نيز 7 ثانيه محاسبه شده بود. كه به احتمال زياد سايت وزارت بهداشت ايران در مقايسه با وب‏سايت‏ وزارت بهداشت كانادا از سرعت دسترسي كمتري برخوردار است.

خدمات

از آنجايي كه وظيفه اصلي وب‏سايت‏‏ها اطلاع‏رساني، آگاهي بخشي، و تسهيل ارتباطات است. وب‏سايت‏هاي دو وزارت‏خانه نيز در ارائه خدمات در اين زمينه‏ها به طور رضايت‏بخشي عمل كرده‏اند. و دريافت خدمات وب‏سايت‏ها نيز در هيچكدام از دو وب‏سايت‏ نيازمند پرداخت نيست.

مقايسه فني دو سايت:

مقايسه فني وب‏سايت‏ها بدون داشتن آمار و اطلاعات فني درباره هر يك از وب‏سايت‏‏ها امكان‏پذير نبود. اما با مراجعه به سايت الكسا(Alexa) كه در اين زمينه فعاليت دارد اطلاعات و آمار مورد نياز بدست آمد. تاريخ مراجعه به سايت الكسا 25 فروردين 1386 است. مقايسه زير براساس همين آمار و اطلاعات بدست آمده است:

جدول 1 آمار كلي

معيار

وب‏سايت

زمان انتشار وب‏سايت‏

سرعت

درصد سايت‏هاي سريعتر

تعداد سايت‏هايي كه به اين سايت لينك داده‏اند

رتبه سايت

وزارت بهداشت ايران

نامشخص

174847

وزارت بهداشت كانادا

17 سپتامبر 1991

خيلي سريع

9 درصد

704

5684

امكان بررسي مقايسه‏اي دو وب‏سايت‏ از لحاظ زمان انتشار و يا سرعت به دليل نامشخص بودن اطلاعات در مورد وب‏سايت‏ وزارت بهداشت ايران ميسر نيست. اما، تعداد سايت‏هايي كه به يك وب‏سايت لينك مي‏دهند به طور ضمني نشانة اهميت سايت و مفيد بودن اطلاعات و مطالب مندرج در آن است، كه از اين حيث وب‏سايت وزارت بهداشت كانادا از جايگاه بسيار بهتري برخوردار است. چرا كه همانطوري كه در جدول شماره يك مشاهده مي‏شود، تعداد 704 سايت به اين وب‏سايت لينك داده‏اند. رتبه‏شان نيز معيار مناسبي براي مقايسه است. طبق جدول فوق، وب‏سايت‏ وزارت بهداشت كانادا از اين نظر نيز بسيار برتر است، چرا كه رتبه 5684 را در بين وب‏سايت‏‏هاي جهان داراست.

جدول 2- درصد بازديدكنندگان

زمان

وب‏سايت

ديروز(24 فروردين 1386)

ميانگين هفته گذشته

ميانگين سه ماه گذشته

تغيير در سه ماه گذشته

وزارت بهداشت ايران

ناموجود

001/0 درصد

00077/0 درصد

180 درصد بهبود

وزارت بهداشت كانادا

021/0 درصد

0165/0 درصد

02005/0 درصد

5 درصد بهبود

با بررسي جدول شماره 2 مشخص مي‏شود كه وب‏سايت وزارت بهداشت از لحاظ درصد بازديدكنندگان در سه ماه گذشته با رشدي 180 درصدي نسبت به قبل مواجه بوده است كه اين مطلب بسيار اميدوار كننده است. ميانگين درصد بازديدكنندگان در سه ماه گذشته 77 صدهزارم بوده است به عبارت ديگر يعني اگر صدهزارم بازديد كننده داشته باشيم در حالت كلي احتمال دارد 77 نفر آنها به وب‏سايت وزارت بهداشت مراجعه كنند. البته آمار موجود فقط سه ماه گذشته را پوشش داده است.

جدول 3- رتبه سايت

زمان

وب‏سايت

ديروز(24 فروردين 1386)

ميانگين هفته گذشته

ميانگين سه ماه گذشته

تغيير در سه ماه گذشته

وزارت بهداشت ايران

ناموجود

132802

174847

193114 بهبود

وزارت بهداشت كانادا

5047

7176

5684

580 بهبود

جدول 3 نشان مي‏دهد كه وب‏سايت وزارت بهداشت كانادا با داشتن رتبه 5684 در بين وب‏سايت‏هاي جهان در مقايسه با رتبه 174874 وزارت بهداشت ايران از جايگاه بسيار بهتر و بالاتري برخوردار است.

جدول 4- ميانگين صفحات تورق شده

زمان

وب‏سايت

ديروز(24 فروردين 1386)

ميانگين هفته گذشته

ميانگين سه ماه گذشته

تغيير در سه ماه گذشته

وزارت بهداشت ايران

ناموجود

4/2

6/2

13 درصد كاهش

وزارت بهداشت كانادا

7/3

6/3

8/3

3 درصد كاهش

طبق جدول 4، ميانگين تعدا صفحات تورق شده در 3 ماه گذشته در وب‏سايت وزارت بهداشت كانادا 8/3 است يعني به طور ميانگين در 3 ماه گذشته با مراجعه به وب‏سايت 8/3 صفحه را از نظر گذرانيده است كه اين مقدار در وب‏سات ايراني 6/2 است. به طور ضمني شايد بتوان اين برداشت را كرد كه وب‏سايت وزارت بهداشت كانادا جذابيت بيشتر و در نتيجه قدرت بيشتري براي متوقف كردن مخاطب و در نتيجه ارائه مطالب بيشتر داشته است.

جدول 5- كشور بازديدكنندگان

وب‏سايت وزارت بهداشت ايران	وب‏سايت وزارت بهداشت كانادا
5/93 درصد بازديدكنندگان از ايران	5/73 درصد بازديدكنندگان از كانادا
2/2 درصد بازديدكنندگان از ايالات متحده	6/7 درصد بازديدكنندگان از ايالات متحده
1/1 درصد بازديدكنندگان از چين	9/2 درصد بازديدكنندگان از فرانسه
1/1 درصد بازديدكنندگان از كويت	3/1 درصد بازديدكنندگان از هندوستان
1/1 درصد بازديدكنندگان از روسيه	1/1 درصد بازديدكنندگان از بريتانيا

همانطوري كه در جدول 5 مشاهده مي‏شود، بيشترين درصد بازديد كنندگان از دو سايت وزارت‏خانه از همان كشور متبوع است و نكته جالب اينكه دومين درصد مراجعه كننده براي هر دو وب‏سايت مراجعه‏كنندگان ايالات متحده مي‏باشند.

نتيجه‏گيري:

تحليل وب‏سايت‏ها بر اساس معيارهاي انتخاب شده تا حدودي نقاط قوت و نقاط ضعف سايت ايراني يعني وب سايت وزرات بهداشت، درمان و آموزش پزشكي را مشخص ساخت. در نتيجه تحليل وب‏سايت‏ها و مقايسه آنها با يكديگر مشخص شد كه وب‏سايت ايراني در معيارهاي صحت مطالب، اعتبار فرستنده، دامنه پوشش مطالب و اطلاعات، تعامل (در بخش پاسخگويي و ايجاد كانال‏هاي ارتباطي متنوع و آسان) و ارائه خدمات نسبتاً قوي كار كرده و اين معيارها جزء نقاط مثبت و قوت وب‏سايت شناخته شده‏اند. اما از طرف ديگر وب‏سايت ايراني از نظر معيارهايي مانند: به روز بودن، تراكم و جامعيت فرامحلي مطالب و اطلاعات، تعامل (در بخش برقراري ارتباط فرهنگي و زيباشناختي) و همچنين سرعت دسترسي نسبتاً ضعيف عمل كرده است و معيارهاي مذكور را مي‏توان جزء نقاط ضعف وب‏سايت نام برد. حال اگر بخواهيم طبق رويكرد استفاده و خشنودي به يكسري نتيجه‏گيري دست بزنيم مي‏توان گفت كه بر اساس چهار دسته نيازهايي كه كاتز، گورويچ و هاس (1973) معرفي كرده بودند وب‏سايت ايراني در تلاش براي كسب خشنودي كاربران در نيازهاي شناختي (كسب اطلاعات، آگاهي و شناخت) و نيازهاي انسجام‏بخش شخصي (تقويت اعتبار، اعتماد، ثبات و پايگاه) نسبتاً موفق عمل كرده بود. اما تلاش اين وب‏سايت در كسب خشنودي كاربران اينترنت از برآورده كردن نيازهاي عاطفي (تجارب عاطفي، لذتبخش يا زيبايي‏شناسانه) و نيازهاي گريز از تنش و تعارض (فراغت و آسايش) نسبتاً ناموفق مانده بود.

راهكارها و توصيه‏هايي كه مي‏توان در اين قسمت مطرح كرد:

اين است كه وب‏سايت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران در جهت رفع نواقص و كم‏كاري‏ها و نقاط ضعف فوق يعني توجه بيشتر به معيارهاي به روز بودگي، تراكم و جامعيت فرامحلي، تعامل (در بخش برقراري ارتباط فرهنگي و زيبايي‏شناختي) و همچنين سرعت دسترسي بيشتر تلاش كند تا بتواند در مقياسي جهاني هم‏سطح با رقيب‏هاي نوع خارجي خود و يا بالاتر به طور مجازي حضور داشته و خدمات خود را ارائه دهد.

منابع:

- سورين، ورنر و جيمز تانكارد (1384)، نظريه‏هاي ارتباطات، ترجمه دكتر علي‏رضا دهقان، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

- عاملي، سعيدرضا (1385)، دو فضايي شدن كره زمين و توسعه واقعي- مجازي.

- شاخص‏هاي كاربردي ارزيابي ”فضاي وبي ايراني“، مقدمه كتاب” ارزيابي فضاي مجازي“ ايراني: مجموعه مقالات دانشجويي.

- مك كوايل، دنيس (1385)، مخاطب‏شناسي، ترجمه دكتر مهدي منتظرقائم، تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه‏ها.

وب‏سايت‏ها:

- وب‏سايت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران (www.mohme.gov.ir)

- وب‏سايت وزارت بهداشت كانادا (www.health.gov.on.ca)

- وب‏سايت الكسا )www.alexa.com( accessed on marc. 14,2007

+ نوشته شده توسط اذر نوری در دوشنبه چهاردهم آبان 1386 و ساعت 9:24 |

هرزه‏نگاري در اينترنت و تأثير آن بر زنان و كودكان:

چكيده:

هرزه‏نگاري يا به تعبيري زشت ‏نگاري به آثاري گفته مي‏شود كه به توصيف يا ترسيم آشكار اندام‏ها يا فعاليت‏هاي جنسي به قصد تحريك شهوت و ايجاد برانگيختگي جنسي مي‏پردازند.

در گذشته هرزه‏نگاري بيشتر شامل نوشته‏ها و نقاشي‏هايي بود كه در آن مطالب و مناظر شهوت انگيزي وجود داشت. با پيشرفت در صنعت و ظهور فن‏آوري‏هاي جديد كه امكان ساختن و ذخيره كردن تصاوير و اصوات را فراهم نمودند، هرزه‏نگاري بيشتر به سمت عكس و فيلم متمايل شد. فن‏آوري رايانه و اينترنت به طور شگفت‏انگيزي باعث بالا رفتن ميزان توليد،‏ توزيع و استفاده از هرزه‏نگاري گرديد، تا جايي كه امروزه اينترنت تبديل به مهم‏ترين رسانه هرزه‏نگاري در جهان گرديده است. هدف از تدوين اين مقاله بررسي ابعاد هرزه‏نگاري و تأثير آن بر زنان و كودكان مي‏باشد. زيرا خانواده اصلي‏ترين نهاد در پويايي و رشد جوامع محسوب مي‏شود و آثار اين هرزه‏نگاري مي‏‏تواند بر آينده‏ي اجتماعي ايران تأثيرات عميق بر جاي مي‏گذارد. براي دستيابي به اين هدف رويكرد انزواي اجتماعي محور بررسي و مطالعه قرار گرفته است. و با توجه به اين رويكرد هرزه‏نگاري و تأثير آن بر زنان و كودكان مورد توجه قرار گرفته است.

به طور كلي در اين مقاله به دنبال پاسخ به اين سوال خواهيم بود كه تأثير هرزه‏نگاري در اينترنت بر زنان و كودكان به چه ميزان بوده و چه آثاري را برآينده‏ي جامعه بر جاي خواهد گذاشت و در نتيجه نخست ابعاد هرزه‏نگاري‏، عمق آن روش‏هاي هرزه‏نگاري مورد بررسي قرار گرفته و مي‏تواند براي هرگونه بررسي‏هاي بعدي مورد استفاده قرار گيرد. همچنين تأثيرات مختلف آن بر زنان و كودكان مورد شناسايي قرار گرفته و راهكارهايي نسبتاً عملي براي درك اين مقولة پيچيده و چگونگي تعامل مثبت با اين پديده ارائه خواهد شد.

كليدواژگان:

هرزه‏نگاري، هرزه‏نگاري كودك و زنان، اينترنت، آثار آشكار جنسي.

مقدمه:

امروزه مزاحمت‏ مجازي پديده‏اي نسبتاً جديد است. اما شيوع و دامنه‏ي فراگيري آن رو به رشد مي‏باشد. در فضاي مجازي پورنوگرافي بدترين نوع خشونت نسبت به زنان و كودكان است. همان خشونت‏هايي كه به طور غيرطبيعي در دنياي واقعي عليه زنان و كودكان ديده مي‏شود. در فضاي سايبر نيز وجود دارد. حرف‏هاي ركيك جنسي،‏ تصاوير هرزه و تعرض به احساسات زنان و كودكان در فضاي مجازي اينترنت كه افراد مي‏توانند با هويت‏هاي جعلي در آن فعاليت داشته باشند، جزء لاينفك زندگي در فضاي سايبر است. در فضاي سايبر بي‏نام و نشان بودن نام‏هاي الكترونيكي و اتاق‏ها گفت و گو (chat room)، فرصتي را براي مزاحمان اينترنتي فراهم مي‏كند، تا نام و نشان واقعي خود را بروز نداده و از طريق شبكه اينترنت به آساني به اطلاعات شخصي و خصوصي قربانيان نقشه‏هاي شوم خود دسترسي پيدا كنند. بسياري از سرويس‏ها و دايركتورهاي آن‏لاين، آدرس پست الكترونيك، محل سكونت و شماره تلفن افراد مورد نظر شيادان را در اختيار آنها قرار مي‏دهند، بدون آنكه صاحبان اين آدرس‏ها از اين مسئله خبر داشته باشند.

يكي از خطرات عمدة اينترنت مربوط به قابليت استفاده از آن براي دسترسي آسان به هرزه‏نگاري مي‏باشد. بخشي از فضاي اينترنت را مواد و مطالب جنسي آشكار اشغال كرده است و روزانه وب سايت‏ها و صفحات شخصي متعددي به آثار موجود در اين زمينه اضافه مي‏گردد. هرزه‏نگاري امروزه به مدد تكنولوژي‏هاي جديد و ويژگي‏هاي منحصر به فرد شبكه جهاني اينترنت از لحاظ توليد، توزيع و مصرف،‏گسترش فوق‏العاده‏اي يافته است و به صورت يك تجارت عظيم درآمده است كه سالانه ميليادردها دلار را نصيب كساني مي‏سازند كه حاضرند به خاطر به دست آوردن اين ثروت ارزش‏هاي اصيل انساني را نابود سازند. هرزه‏نگاري و صنعت سكس تأثيرات منفي فراواني از خود برجاي مي‏گذارد، اين تأثيرات مخرب هم براي كساني است كه در توليد و توزيع چنين آثاري فعاليت مي‏كنند و هم براي كساني است كه درگير مشاهده و مصرف اين آثار مي‏باشند. زنان و كودكان دو گروه از افراد جامعه هستند كه براي توليد آثار هرزه‏نگاري مورد سوء استفاده استثمارگران جنسي قرار مي‏گيرند. كشور ما هرچند در توليد اين آثار حداقل در سطح تجاري نقشي ندارد ولي بديهي است كه از اثرات منفي آن بر روي كساني كه در معرض اين تصاوير و مطلب پورنو قرار مي‏گيرند مصون نخواهد بود. امروزه تاكتيك‏هاي هرزه‏‏نامه نويسي تا بدان حد پيشرفت كرده است كه فيلترهاي سنتي ضد هرزه‏نامه نويسي ديگر كارايي گذاشته را ندارند. اين تكنيك‏هاي جديد به هرزه‏نگاران اين امكان را داده تا با نگارش بدافزارهاي مخرب (mal waves)، كوهي از هرزه‏نامه‏هاي طراحي شده را در حجم كم براي تعداد زيادي ارسال كنند بر پايه‏ي تازه‏ترين آمار اعلام شده 70 درصد نامه‏هاي الكترونيكي به آدرس الكترونيكي كاربران اينترنت هرزه‏نامه است. يكي از مهمترين نكات موفقيت هرزه‏نامه نويسان سوء استفاده آنان از نقص‏ها و حفره‏هاي امنيتي رايانه‏هاي شخصي ديگر كاربران در سراسر جهان است. آنان با ارسال بدافزار و ويروس براي رايانه ها و آلوده ساختن آن‏ها، سيستم‏هاي مذكور را به پايگاهي مطمئن براي ارسال هرزه‏نامه به اقصي نقاط جهان مبدل مي‏كنند. به طوري كه در بررسي‏هاي به عمل آمده ثابت شده است كه پس از آلوده ساختن رايانه‏هاي آسيب پذير،‏ به فاصله چند ساعت كوهي از هرزه‏نامه براي كاربران اينترنت ارسال مي‏شود. با توجه به اهميت اين مسئله و خطرات ناشي از آن،‏ لزوم پرداختن به آن و ارائه راهكارهاي مناسب در جهت كنترل آسيب‏هاي ناشي از مسئله هرزه‏نگاري بيش از پيش احساس مي‏شود.

چهارچوب نظري:

من در اين مقاله از نظريه انزواي اجتماعي استفاده مي‏كنم. در رويكرد انزواي اجتماعي از ديدگاه ماركسيستي انزواي اجتماعي واقعيتي است فكري كه در آن فرد عدم تعلق و انفصال كاملي را با ارزش‏هاي مرسوم جامعه احساس مي‏كند (محسن تبريزي، 1370: 68). همچنين برخي ديگر از وابستگان اين مكتب انزواي اجتماعي را معادل بيگانگي فرهنگي گرفته‏اند و انزواي اجتماعي را به معناي عدم وجود پيوندهاي اجتماعي بين افراد لحاظ كرده‏اند و بيان كرده‏اند افراد منزوي قادر نيستند در قالب شبكه‏هاي اجتماعي انسجام يابند. (urick. Ronald. 1970) alichastion: individual or social problem

بي‏اعتمادي و سوءظن و احساس ناامني و ترس موجب بوجود آمدن انزواي اجتماعي مي‏شوند و نتيجه آن يأس اجتماعي، احساس عجز، احساس تنهايي مي‏باشد. برخي از صاحب‏نظران معتقدند كه اعتماد به افراد اجازه مي‏دهد تا آنان با ديگران به همكاري بپردازند و در جوامعي كه مردم در آنها مي‏توانند مطمئن باشند كه اعتماد نه تنها مورد سوءاستفاده قرار نمي‏گيرد بلكه جبران مي‏شود احتمال زيادتري براي درگير شدن در فعاليت‏هاي اجتماعي وجود دارد.

(روبرت پانتام، دموكراسي و سنت‏هاي مدني، ترجمه محمد تقي دلفروز: 1380)

(جميز كلمن، (1377)، بنيادهاي نظريه اجتماعي، ترجمه: منوچهر صبوري)

احساس ناامني و ترس مي‏توان انزواي اجتماعي را تقويت كند و به همراه بي‏اعتمادي به كناره‏گيري از تعاملات اجتماعي مي‏انجامد. هنگامي كه افراد با محيط‏هاي تهديد كننده مواجه مي‏شوند ممكن است واكنش‏هاي مختلفي از قبيل دوري جستن از مكان‏هاي خاص، تغيير فعاليت‏هاي روزمره، كاهش مشاركت در فعاليت‏هاي اجتماعي از خود نشان مي‏دهند (آنتوني گيدنز، تجدد و تشخص، ترجمه: ناصر موفقيان 1378).

بدون ترديد انزواي اجتماعي افراد را از مشاركت رسمي و غير رسمي در جامعه محروم ساخته و مبادله اجتماعي و دلبستگي اجتماعي را كاهش مي‏دهد (محسني تبريزي ”بيگانگي“ نامه علوم اجتماعي شماره 2).

اينترنت به اين گونه به افراد كمك كرده تا اولاً انزواي اجتماعي آنها بيشتر شده، ثانياً اين انزوا در فضاي مجازي براي آنها ناشناخته مانده و بدون احساس انزوا نوعي انزواي خطرناك در اين فضا را تجربه مي‏كنند. فضاي اينترنتي نوعي خصوصي سازي در تعاملات را بر قرار ساخته و حتي مي‏توان چنين ادعا كرد كه افرادي كه روحيه‏اي انزواجويي نيز ندارند بر اثر استفاده‏ي زياد از اينترنت نوعي انزواجويي ناخودآگاه و حتي لذت بخش برآنها تحميل مي‏شود (عليرضا محسني تبريزي، ”بيگانگي“ نامة علوم اجتماعي، شماره 6).

هرزه‏نگاري:

هرزه‏نگاري ترجمه واژه پورنوگرافي (porno graphy) مي‏باشد. پرونوگرافي اصطلاحي است كه ريشه يوناني دارد و از تركيب دوكلمه پورنو (porno) به معناي فاحشه، يا روسپي و‏ كلمه گرافي (graphos) به معناي نوشتن ساخته شده است و معناي تحت‏الفظلي آن نوشتن در مورد روسپي‏ها مي‏باشد (پورافكاري، 1376).

در فرهنگ لغت آكسفورد هرزه‏نگاري اين گونه تعريف شده است: «نمايش آشكار تصويري يا كتبي اندام‏ها يا فعاليت‏هاي جنسي افراد كه قصد تحريك شهوت را دارند نه تحريك زيبايي‏شناختي يا تحريك عاطفي» (جان كار، 2001).

هرچند امكان ارايه تعريفي واحد در مورد هرزه‏نگاري وجود ندارد زيرا معيارهايي كه در هر جامعه‏اي براي اين مسئله در نظر گرفته مي‏شود بسيار ذهني هستند و بستگي به عقايد مذهبي، اخلاقي،‏فرهنگي، جنسي و اجتماعي مردم آن جامعه دارد. با اين وجود، همه تعاريف هرزه‏نگاري بر ماهيت جنسي مسأله تأكيد دارند. يعني هر تصوير لختي هرزه‏نگاري نيست. ذكر همين ماهيت جنسي باعث مي‏شود كه تفاوت ميان هرزه‏نگاري يا پيكرنگاري كلاسيك يا ديگر اشكال هنري مشخص شود.

انواع هرزه‏نگاري:

هرزه‏نگاري مي‏تواند انواع مختلفي داشته باشد، از جمله: هرزه‏نگاري بصري، سمعي و كتبي در قالب‏هاي مختلفي مثل عكس،‏ فيلم، نقاشي، طراحي، صوت، كاريكاتور يا متون نوشتاري مثل نامه و داستان مي‏تواند ارائه گردد.

هرزه‏نگاري بصري: به نمايش تصويري يك فرد گفته مي‏شود كه در يك فعاليت جنسي درگير است. اين نمايش مي‏تواند از افرادي واقعي يا شبيه سازي شده (ساختگي) باشد. همچنين نمايش اندامهاي تناسلي افراد نيز به منظور بهره‏برداي‏هاي جنسي در اين قسمت جاي مي‏گيرد.

هرزه‏نگاري سمعي: به استفاده از هر شيوه شنيداري مثل استفاده از صداي افراد درگير در فعاليت‏هاي جنسي كه براي ارضاي جنسي مصرف كننده به صورت واقعي يا ساختگي ارائه مي‏شود، گفته مي‏شود.

هرزه‏نگاري كتبي: نيز بر هر نوشته‏اي (شعر، داستان، نامه و ...) گفته مي‏شود كه هدف آن تحريك جنسي افراد باشد.

تاريخچه هرزه‏نگاري:

توصيفات مسائل جنسي در قالب گفتار و نوشتار و تصوير قدمتي طولاني دارد و استفاده از آثار جنسي نسبتاً آشكار به منظور تفريح و سرگرمي يا برانگيختگي جنسي پديده‏اي جديد نيست. اشعار و نمايش‏نامه‏هاي يوناني و رومي مملو از مطالب جنسي آشكار و پنهان مي‏باشد و در مجسمه‏سازي خداي قدرت تناسلي جنس مذكر (priapus) به همان وقاحت نقاشي‏هاي هرزه‏نگاري بوده است. (commission on pornography, 1986, attorney generals)

داستان‏هاي هزار و يك شب و كاماسوترا (kamasutra) مثال‏هايي از اين واقعيت هستند كه فرهنگ‏هاي مشهور شرقي نيز از تاريخي طولاني در ترسيم ها و توصيف‏هاي آشكار جنسي برخوردارند.

در فرهنگ‏هاي غربي توصيف رفتارهاي آشكار جنسي خواه در قالب اشعار و تصنيف‏هاي مستهجن قرون وسطايي، يا در قالب نمايش‏هاي كمدي فرانسوي در قرون 14 و 15 ميلادي و يا در قالب اشعار و تعلقات دوره ملكه اليزابت تا قرون جديد ادامه يافته است (منبع قبلي، 1986).

در قرن بيستم هرزه‏نگاري در قالب مجلات و داستان ادامه يافت. در سال 1954 اولين مجله‏ي «پلي‏بوي» play boy، كه سراسر آن پر از تصاوير شهوت‏انگيز و هرزه‏نگاشته‏هاي مختلف بود، منتشر گرديد.

هرزه‏نگاري در قالب داستان و شعر امروزه هم در سطح جهان ادامه دارد. «زندگي جنسي كاترين م.» نوشته كاترين مي‏يه از جديدترين داستان‏هاي هرزه‏نگاري دوران ماست كه در سال 2001 به چاپ رسيد و بيش از هفت صد هزار نسخه آن در فرانسه به فروش رفت و به بيش از 23 زبان ترجمه شد (پرهيزي، 2005).

تأثيرات اينترنت بر هرزه‏نگاري:

در گذشته هرزه‏نگاري بيشتر شامل عكس و نوشته و نقاشي‏هايي بود كه در آنها مطالب شهوت‏انگيزي وجود داشت. توليد و توزيع و استفاده از اشكال مرسوم هرزه‏نگاري به علت مشكلات خاص خود در سطح وسيع صورت نمي‏گرفت و مشكلاتي را به دنبال داشت. با ورود تكنولوژي‏هاي جديد امكان ساختن و ذخيره كردن تصاوير و اصوات فراهم گرديد. امروزه دوربين هاي ويدئويي، دستگاههاي ضبط صوت، ويدئو‏ها، كامپيوترها، انواع گوناگون دستگاههاي ارتباطي، اسكنرها، دوربين‏هاي ديجيتالي و ساير تكنولوژي‏هاي مشابه خيلي ارزان‏تر شده‏اند و در دسترس همگان قرار گرفته‏اند. اين تكنولوژي‏ها به طور شگفت‏انگيزي هم توليد و هم توزيع و هم ذخيره تصاوير شهوت‏انگيز را آسان كرده‏اند و پخش آنها در سطح وسيعي امكان پذير ساخته‏اند.

تكنولوژي كامپيوتر توليد هرزه‏نگاري را به صورت يك صنعت خانگي پيشرفته درآورده است. هر كسي كه يك دستگاه كامپيوتر با مودم داشته باشد به صورت بالقوه به خدمات اينترنت دسترسي دارد. اينترنت به واسطه داشتن سه ويژگي‏، مهم‏ترين منبع اشاعه هرزه‏نگاري است. اين سه مشخصه عبارتند ار:

1- قابليت دسترسي آسان كاربران به آن

2- استطاعت داشتن همگان در پرداخت بهاي آن

3- ناشناس ماندن مصرف كنندگان آن

در حال حاضر فروش مجلات سكسي قديمي به نفع مجلات و سايت‏هاي سكسي الكترونيكي و اينترنتي كاهش يافته است. فروش مجلات حاوي مطالب شهوت‏انگيز از 5/3 ميليون نسخه در سال 1980 به 850 هزار نسخه كاهش يافته است و هرزه‏نگاري الكترونيكي جانشين انواع هرزه نگاري سنتي گرديده است. امروزه اينترنت يك عام پيشرونده در استثمار جنسي كودكان و زنان گرديده است. با استفاده از امكاناتي كه در اينترنت در دسترس مي‏باشد، هرزه‏نگاري در آن به يك تجارت تبديل شده است. سه نقطه‏ي ورودي براي دسترسي به هرزه‏نگاري در اينترنت وجود دارد كه عبارتند از صفحات وب (www)، گروههاي خبري و اتاق‏هاي چت (chat room). در حالي كه در گذشته به دست آوردن مطالب هرزه‏نگاري اغلب دشوار بود. چون براي به دست آوردن آن لازم بود فرد خطراتي را بپذيرد. مثلاً به فروشگاههاي لوازم سكسي و يا فروشگاههاي فروش فيلم ويدئويي در قسمتهاي خاصي از شهر برود. جايي كه ممكن بود به وسيله آشنايان يا پليس ديده شود. همچنين امكان كشف و افشا شدن نام اين افراد زياد بود و چون شركت‏هاي توليد و فروش چنين محصولاتي بانك اطلاعاتي (آدرس پستي و ...) از مشتريان خود داشتند. امام با ورود اينترنت اين موانع و مخاطرات از بين رفت و افراد بسياري را وسوسه كرد كه در اين گونه موارد درگير شود (معصومه ابراهيمي، 1385).

آمارهايي در مورد هرزه‏نگاري در اينترنت:

هرچند ارائه آمارهايي قطعي در اينترنت كه هر روز در كميت و كيفيت آن تغييرات زيادي صورت مي‏گيرد غير ممكن است، اما بر طبق اين آمارها كه از سوي انجمن دفاع از حقوق كودكان و خانواده در آمريكا در سال 2005 اعلام گرديده است:

- 2/4 ميليون وب سايت داراي هرزه نگاشته وجود دارد. اين ميزان 12 درصد از تمامي وب‏سايت‏هاي جهان را تشكيل مي‏دهد.

- هر روزه 68 ميليون درخواست موتورهاي جستجو براي مواد و مطالب هرزه‏نگاري مي‏باشد. اين ميزان 25 درصد كل موارد درخواست شده از موتورهاي جستجو را تشكيل مي‏دهد.

- به طور ميانگين روزانه 5/4 درصد ايميل‏هايي كه براي هر كاربر مي‏رسد داراي هرزه نگاشته مي‏باشد.

- صد هزار وب سايت وجود دارد كه هرزه نگاشته‏هايي از كودكان به طور غيرقانوني ارائه مي‏دهند.

- ميانگين سن اولين بازديد از آثار جنسي آشكار در اينترنت 11 سال مي‏باشد. در حال حاضر صفحات وب در اينترنت يكي از منابع هرزه‏نگاري مي‏باشد. در يك مطالعه كه در دانشگاه ايرلند در سال 2005 به عمل آمده مشخص گريدده كه تصاوير سكسي از زنان در شبكه‏هاي جهاني بيشتر ژاپن سرچشمه مي‏گيرد (37 درصد). سپس آمريكا با 14 درصد و انگلستان با 13 درصد در رتبه‏هاي بعدي قرار دارند.

ديدگاههاي مختلف در مورد هرزه‏نگاري:

همانند اكثر پديده‏هاي اجتماعي هرزه‏نگاري هم مدافع و هم مخالفان سرسختي دارد. برخي از افراد به ويژه كساني كه بيشترين سود را از اين صنعت مي‏برند مدعي‏اند كه هرزه‏نگاري نبايد هرگز مورد تعرض قرار بگيرد، زيرا افراد زيادي در جامعه از آن لذت مي‏برند و خواهان دسترسي به آن هستند و جلوگيري از انتشار آن بر خلاف آزادي بيان مي‏باشد. در مقابل اين افراد، گروههاي مذهبي، نهادهاي تربيتي، مربيان و والدين و ساير افراد دلسوز معتقدند كه هرزه‏نگاري از طريق اينترنت احساس نگراني مي‏نمايند و بخصوص نگران تأثيرات خطرناك نمايش آثار نامناسب و مبتني بر مسايل جنسي بر روي كودكان هستند.

فمينيست‏ها نيز در اين مورد دو دسته‏اند. گروهي از آنان به علت اينكه معتقدند كه هرزه‏نگاري به وسيله نمايش زنان به عنوان موضوعات جنسي و غيرانساني جنايت و خشونت را بر عليه زنان تحريك مي‏نمايد، با آن مخالفت مي‏كنند. اينان اظهار مي‏كنند كه هرزه‏نگاري شخصيت زنان را خرد كرده و آنان را موجوداتي پست مي‏داند كه فقط براي لذت بخشي به مردان ساخته‏ شده‏اند.

در مقابل اين عقيده گروهي ديگر از فمينيست‏ها كه خواهان فرصت برابر با مردان حتي در امور جنسي هستند، آن را آزادي و فرصتي برابر با مردان براي زنان مي‏دانند و از آن دفاع مي‏كنند. با وجود اختلافات مذكور، هرزه‏نگاري در بين تمامي اديان آسماني گناهي عظيم به شمار مي‏رود و تمامي اديان آن را مخالف با سعادت انسان مي‏دانند.

تأثيرات هرزه‏نگاري:

در مورد تأثيرات مختلف هرزه‏نگاري مطالب زيادي در كشورهاي پيشرفته كه بيشتر با اين مسأله درگيرند انجام گرفته است و در اكثر اين مطالعات نسبت به منفي بودن اين تأثيرات اتفاق نظر وجود دارد. در اين قسمت به آثار منفي هرزه‏نگاري از ابعاد مختلف خواهيم پرداخت.

تأثير منفي بر اخلاق:

جداي از بحث گناه و مذهب،‏ اصلي كه اتفاق‏نظر زيادي در مورد آن وجود دارد (اخلاق)‏ است. عقيده گسترده‏اي وجود دارد كه : «هركسي در عمق وجدان خويش به قانوني معتقد است كه بايد از آن اطاعت كند. ندايي در درون همواره فرد را مي‏خواند كه خوبي را دوست داشته باشد و از بدي اجتناب كند. اين قانون فطري است كه فرد را قادر مي‏سازد كيفيت اخلاقي- خوب يا بد بودن- هر عملي را تشخيص دهد».

به تعبير روانشناسان وجدان و يا به تعبير دين فطرت پاك انساني، همواره ما را به سمت پاكدامني كه فضيلتي اخلاقي است رهنمون مي‏سازد و هرزه‏نگاري را بي‏عفتي و بي‏بند و باري مي‏داند و آن را از نظر اخلاقي زشت مي‏شمارد. ترويج هرزه‏نگاري آسيب‏هايي جدي را بر ارزش‏هاي اخلاقي فردي و اجتماعي وارد مي‏سازد. فرو ريختن ارزش‏هاي اخلاقي منجر به تباهي و فساد جامعه مي‏گردد و تمامي مدنيت و ارزش‏هاي اخلاقي را كه بشر طي قرون متمادي كسب كرده است در ورطه نابودي قرار مي‏دهد (نصري، 1376).

- تأثيرات منفي وارده بر روح و روان انسان:

چنانچه از ديدگاه اديان حقيقي به انسان بنگريم، او را موجودي دوبعدي مي‏بينيم. به عبارت ديگر فطرت انساني، هم داراي بعد مثبت است و هم داراي بعد منفي. انسان مي‏تواند هم سير صعودي پيدا كند و هم سير نزولي. اگر انسان به طور مداوم در معرض وسوسه‏هاي نفساني و شهواني قرار بگيرد،. آسيب‏پذيري وي افزايش يافته و چنانچه به اين وسوسه‏ها تن در دهد مي‏تواند پست‏تر از همة موجودات گردد (نصري، 1376).

بنابر اين مصرف هرزه‏نگاري يا شركت در توليد و توزيع آن از آنجايي كه عملي شيطاني است و انسان را در معرض وسوسه‏هاي شديد شهواني قرار مي‏دهد و زمينه را براي سقوط انسان فراهم مي‏سازد گناهي عظيم مي‏باشد و همه اديان الهي متفق القولند كه هرزه‏نگاري باعث عدم رستگاري و سعادت جاودانه انسان مي‏گردد.

- تأثيرات منفي بر ازدواج و خانواده:

نياز جنسي يكي از نيازهاي غريزي انسان است كه اگر در متن يك ازدواج جاري گردد مي‏تواند باعث محكم شدن بنيان نهاد مقدس خانواده گسته و به تداوم و بقاي خانواده كمك نمايد ولي چنانچه از مسير اصلي خود منحرف گردد همچون شعله‏ي سوزاني است كه مي‏تواند ويرانگر باشد. در هر جامعه هر اندازه كه بي‏بندوباري جنسي رواج پيدا كند به همان اندازه بنيان خانواده سست‏تر مي‏گردد. هرزه‏نگاري يكي از عواملي است كه غريزة جنسي را از مسير طبيعي خود خارج سازد. هرزه‏نگاري، خود ارضايي، داشتن روابط جنسي خارج از ازدواج، همجنس‏بازي، جماع با حيوانات، سكس گروهي و ساير روابط انحراف‏آميز جنسي را تبليغ و ترويج مي‏نمايد و اين خود باعث مي‏گردد كه افراد جامعه كمتر به ازدواج تن دردهند. مشاهده وضعيت ازدواج و خانواده در كشورهايي كه در آن بي‏بندوباري جنسي رايج است دليلي بر اين مدعاست. براي مثال: در همايشي كه در سال 2003 ميلادي در آكادمي آمريكايي وكلاي مربوط به ازدواج برگزار گرديده، دو سوم از (350) حقوقدان طلاق اظهار نموده‏اند كه اينترنت نقش عمده‏اي در طلاق در سال گذشته (2002) داشته است، علاقه مفرط به هرزه‏نگاري به صورت آن‏لاين در بيش از نصف طلاق‏ها دخيل بوده است (نصري، 1376).

- خشونت نسبت به زنان و تحقير آنان:

در اغلب آثار هرزه‏نگاري با زنان به خشونت رفتار مي‏شود و صحنه تجاوز جنسي تصوير رايج اين آثار است. زنان در هرزه‏نگاري طوري نمايش داده مي‏شوند كه ابتدا مورد تجاوز قرار مي‏گيرند، اعتراض مي‏كنند، مي‏جنگند و ناراحتند و سپس شروع به دوست داشتن آن مي‏كنند. هرزه‏نگاري مي‏گويد اگر زني در پاسخ پيشنهاد جنسي (نه) گفت در واقع او (بله) گفته است. هرزه‏نگاري به مردان مي‏آموزد كه براي سرگرمي از صدمه زدن و بدرفتاري با زنان لذت ببرند.

هرزه‏نگاري در آثار غيرخشن خود نيز به تحقير زنان مي‏پردازد. در چنين آثاري زنان به عنوان موجوداتي پست، آزار طلب و آماده براي پاسخ‏دهي به علاقه هر مردي تصوير مي‏شوند. زن در مجلات سكسي (نظير پلي‏بوي) حيوان دست‏آموز ناميده مي‏شود. حيواني زيبا و كوچولو و يا يك همبازي شبيه اسباب‏بازي. هرزه‏نگاري اغلب به زنان به عنوان حيوان، اسباب‏بازي يا عضوي از بدن نگاه مي‏كند. همه اين موارد نشان مي‏دهد كه هرزه‏نگاري زن را موجودي ذي‏شعور و داراي تفكر يا شخصيت نمي‏داند و فقط به بدن او توجه دارد، از نظر هرزه‏نگاري ارزش يك زن بستگي به جذابيت بدنش دارد.

تأثيرات منفي هرزه‏نگاري بر كودكان:

شرم‏آورترين شكل هرزه‏نگاري، هرزه‏نگاري كودك مي‏باشد. هرزه‏نگاري كودك يك سوء استفاده مهم از حقوق قانوني كودكان است و بسياري از كشورها قوانين ويژه‏اي را وضع كرده‏اند كه صريحاً هرزه‏نگاري كودك را ممنوع مي‏سازد. هرزه‏نگاري كودك به هر نوع نوشته يا تصويري گفته مي‏شود كه ماهيت جنسي دارد و به نمايش كودكان و نوجوانان درگير در فعاليت‏هاي جنسي مي‏پردازد و يا اندام‏هاي جنسي آنها را به منظور تحريك جنسي بيننده نمايش مي‏دهد (سعيدي، شكيبا، 1384).

اگر چه تا حدودي سايت‏هاي مختص به سكس در كودكان محدود گرديده و دسترسي به آنها تحت كنترل درآمده است، اما اغلب اين نوع هرزه‏نگاري‏ها در حال حاضر از طريق بولتن‏هاي خبري و يا گروههاي خبري اينترنتي در قابل (فايل‏هاي صوتي) قاچاق مي‏شود كه كاربران به طرق مختلف مي‏توانند آن را مخفي نگه دارند.

هرزه‏نگاري كودك هم به خودي خود يك جرم است و هم تصويري از يك صحنه جرم مي‏باشد. تصاويري كه از طريق پست‏هاي الكترونيكب مبادله مي‏شوند اكثراً عبارتند از:

- تصوير كودكان عريان

- تصوير حالات جنسي كودكان

- تصوير رفتار جنسي كودكان

- اسارت جنسي و آميزش جنسي بزرگسالان با كودكان

تأثيرات هرزه‏نگاري از دو جنبه مي‏تواند مورد بررسي قرار گيرد. يك جنبه تأثيرات هرزه‏نگاري بر روي كودكاني كه در توليد اين آثار خواسته يا ناخواسته مشاركت داشته‏اند و جنبه ديگر تأثير آن بر روي ساير افراد به ويژه كودكان و نوجوانان ديگر مي‏باشد.

هرزه‏نگاري كودك باعث تقويت و اشاعه سوء استفاده از كودكان و نوجوانان مي‏شود. به تصوير كشيدن هرزه‏نگاري به تصوير كشيدن يك جرم مي‏باشد . اين خود جرم را بزرگتر مي‏كند.

پيامدهاي مخرب سوء استفاده جنسي از يك بچه امروزه كاملاً مشخص گرديده است. جان كار (2001) نتايج چند تحقيق را كه بر روي بچه‏هايي كه مورد سوء استفاده جنسي قرار گرفته‏اند چنين نقل مي‏كند:

50 درصد بچه‏هايي كه مورد سوء استفاده جنسي قرار گرفته‏اند دچار افسردگي، اختلال فشار رواني پس آسيبي، آشفتگي رفتار، يا تركيبي از اين اختلالات گرديده‏اند. 59 درصد از اين بچه‏ها پذيرفته‏اند كه افكار متمايل به خودكشي داشته‏اند و 66 درصد علايمي از ديگر مشكلات رفتاري و عاطفي را از خود نشان داده‏اند. سوء استفاده‏هاي جنسي از بچه‏هاي كوچك ممكن است همچنين متعاقباً انواعي از رفتارهاي جنسي كه مي‏تواند آنها را در معرض خطرات بيشتري قرار دهد را باعث شود.

علاوه بر اثرات نامطلوب رواني كه عمل سوء استفاده جنسي بر روي كودك يا نوجوان مي‏گذارد، ثبت اين سوء استفاده بر روي عكس يا فيلم مي‏تواند اين اثرات نامطلوب رواني را تشديد نمايد. بچه‏اي كه مي‏فهمد تصوير وي در كامپيوتر اسكن شده و در سراسر جهان از طريق اينترنت پخش شده، از اينكه اين تصوير توسط دوستان، خانواده، همكلاسي‏ها و ساير آشنايان مشاهده گردد، همواره در هراس و اضطراب است.

جنبه ديگر اثرات هرزه‏نگاري را مي‏توان بر روي تماشاگران اين تصاوير و فيلم‏ها و ... مورد بررسي قرار داد. يكي از اثرات نامطلوب تماشاي هرزه‏نگاري از بين رفتن زشتي و قبح مسأله است. افرادي كه به طور مرتب شاهد صحنه‏هايي هستند كه در آنها يك بزرگسال بچه‏اي را مورد تجاوز جنسي قرار مي‏دهد احتمالاً زمينه انجام چنين عملي ولو در عالم خيال براي آنها فراهم مي‏شود (همان منبع).

تأثير هرزه‏نگاري بر نگرش‏ها، رفتارها و ارزش‏هاي فرد:

تماشاي هرزه‏نگاري بر نگرش فرد تأثير مي‏گذارد. استفاده كنندگان منظم هرزه‏نگاري به احتمال زياد تصورات قالبي در مورد زنان پيدا مي‏كنند. آنان زنان را مقصر اصلي يك تجاوز جنسي قلمداد مي‏كنند و كمتر مرتكبين اين عمل را محكوم مي‏كنند.

تحقيقات مكرر نشان داده‏اند كه نمايش ميزان عمده‏اي از اشكال ترسيمي هرزه‏نگاري به طور فزاينده بر ديدگاه فرد نسبت به زنان، سوء استفاده جنسي، روابط جنسي و به طور كلي تمايلات جنسي تأثير مي‏گذارد. اين تحقيقات در نتايج به دست آمده با هم اتفاق‏نظر دارند. برخي از نتايج عبارتند از:

- نگرش غيرعاطفي نسبت به زنان پيدا مي‏كنند.

- تجاوز جنسي را به عنوان يك جنايت تلقي نكرده، بلكه آن را بي‏اهميت مي‏شمارند حتي ممكن است آن را اصلاً جرم ندانند.

- ادراكات تحريف شده در مورد تمايلات جنسي پيدا مي‏كنند.

- اشتياق بيشتري نسبت به انواع هرزه‏نگاري‏هاي انحرافي، عجيب و غريب و خشونت‏آميز پيدا مي‏كنند.

- ارزش و تقدس تك‏همسري در نزد آنان كاهش يافته و اعتقاد خود را نسبت به اينكه ازدواج يك امر مقدس و با دوام است از دست مي‏دهند (جواهري، 1384).

تأثيرات مخرب هرزه‏نگاري بر روي بازيگران آنها:

هرزه‏نگاري در واقع نوعي روسپيگري مي‏باشد كه همه چيز انسان‏هاي درگير در آن را نابود مي‏سازد. زناني كه در توليد اين آثار مشاركت دارند نيز همانند كودكان كه در قسمت قبل توضيح داده شد، زيان‏هاي زيادي از اين كار متحمل مي‏شوند. كمسيوني كه در سال 1986 در آمريكا براي بررسي هرزه‏نگاري تشكيل شده بود توانست با چند تن از بازيگران فيلم‏هاي هرزه‏نگاري به طور جداگانه صحبت‏هايي داشته باشد. گزارش اين كميسيون به اين شرح مي‏باشد:

- مردان و زنان مذكور نوعاً پاسخ مي‏دادند كه آنها از طريق آگهي‏هايي كه به دنبال مدل (models) بودند، جذب اين كار شدند و فقط بعداً پي بردند كه برهنگي يا آميزش در كار است. حداقل برخي از بازيگران به طور فيزيكي مجبور به انجام اين كار شده‏اند.

- اين كميسيون در ادامه بيان مي‏كند كه: براي تهيه يك فيلم از بازيگر انتظار مي‏رود كه حداقل دو هفته در نمايش صحنه درگير باشد. هريك از بازيگران ممكن است در ماه 24 تا 32 شريك جنسي مختلف داشته باشند كه اين كار احتمال وقوع امراض مقاربتي مسري را بي‏نهايت افزايش مي‏دهد (جواهري، 1384).

اعتياد به هرزه‏نگاري اينترنتي:

در حيطه علوم درماني در مورد نظريه بي‏ارادگي و اعتياد جنسي، اختلاف نظر وجود دارد.

برخي از محققين بر اين عقيده‏اند كه تعداد زيادي از معتادان به سكس، صرفاً به دليل وجود اينترنت، به مشكلات جنسي آلوده شده‏اند كه در صورت نبود اينترنت اين اتفاق نمي‏افتد. فعاليت و خيال‏پردازي سكسي، به دليل اين كه توليد مواد شيميايي حاصل از فعل و افعالات مغز را به دنبال دارد، مي‏تواند تحمل مغز در برابر سكس را بالا ببرد، اكثر معتادان به سكس، از هرزه‏نگاري به اين‏جا رسيده‏اند.

در حال حاضر منبع شماره يك هرزه‏نگاري، به لحاظ نسبت فراگيري و شيوع، اينترنت است. در گذشته فقط مردان به سايت‏هاي مختصراً سكسي مراجعه مي‏كردند، اما متأسفانه در حال حاضر شاهد آن هستيم كه شمار زنان و كودكان كه معتاد به انواع هرزه‏نگاري، مخصوصاً اينترنت هستند، روز به روز در حال افزايش است. پيامدهاي هرزه‏نگاري اينترنتي مي‏تواند فوق‏العاده مصيبت‏بار باشد. تمامي افرادي كه در زمينه اعتياد به سكس فعاليت مي‏كنند به افزايش قابل توجه شمار معتادان به سكس اينترنتي اذعان دارند. امروزه در كشورهاي پيشرفته شاهد موارد فراواني هستيم كه افرادي به دليل اعتياد به سكس اينترنتي، كار، فرصت شغلي، يا زندگي زناشويي خود را به مخاطره‏ انداخته‏اند. هرزه‏نگاري اينترنتي تحت عنوان اعتياد مي‏تواند تشديد يابد، اين احتمال وجود دارد كه اعتياد به سكس اينترنتي منجر به بروز ساير اشكال بيماري‏هاي روحي- رواني شود. در برخي موارد به همراه ساير آسيب‏ها، اعتياد به سكس مي‏تواند منجر به آزار جنسي شود.

در حال حاضر محاورات اينترنتي مي‏تواند خطرات زيادي براي كاربران آن داشته باشد. غارتگران جنسي مي‏توانند به صورت مخفي به طرق گوناگون در اتاق‏هاي گفتگوي اينترنتي (چت) حضور يابند، مفسدان اينترنتي نيز مي‏توانند مبادرت به ارسال تصاوير سكسي به كودكان يعني همان قربانيان احتمالي خود نمايند تا از اين طريق به نوعي بتوانند آنها را جهت تجربه‏هاي بعدي خود ملايم تر نمايند. اين روش يكي از طرق مرسوم اغفال كودكان در سالهاي متمادي بوده است.

علاوه بر اين بزرگسالان نيز گرفتار مشكلات اتاق‏هاي گفتگو مي‏باشند. هرزه‏نگاري و اتاق‏هاي گفتگو خوشايند كساني است كه منزوي، تنها و كسل هستند، و در جايي كه آسيب‏هاي عصبي- شيميايي و نيز احساسي مطرح هستند، مي‏تواند اعتياد اينترنتي را به دنبال داشته باشد. محققين و متخصصين در زمينه اعتياد به رابطه‏ي عاشقانه من جمله دكتر (كارنس) بر اين عقيده‏اند كه رابطه‏ي عاشقانه، موادي شيميايي از قبيل فنيل ايتل آمين (PEA) را در عصب توليد مي‏كند كه موجب اعتياد جنسي مي‏شود كه يكي از راههاي بروز آن روي آوردن به هرزه‏نگاري مي‏باشد.

امروزه بسياري از سايتهاي منحصر به سكس، به صورت رايگان تصاويري جهت وسوسه كردن ارائه مي‏دهند تا شخص اغفال شده، جهت مشاهده مطالب مفصل‏تر مجبور به استفاده از كارت‏هاي اعتباري خود شود. چنين وسوسه‏ انگيزي‏هاي رايگاني، زمينه‏ساز اعتياد به هرزه‏نگاري در موارد بسياري مي‏شود.( (http://galenet.galergroup.com ) پژوهش هرزه‏نگاري در اينترنت).

محدوديت‏هاي برخورد قانوني با هرزه‏نگاران:

متأسفانه با توجه به رشد روزافزون هرزه‏نگاري اينترنتي و خطراتي كه اين مسأله براي افراد درگير در آن و ساير افراد جامعه دارد، محدوديت‏هاي بسياري نيز براي برخورد قانوني با هرزه‏نگاران و جلوگيري از فعاليت‏هاي آنان وجود دارد كه به چند نمونه از آنها اشاره مي‏كنيم.

1- در حال حاضر براي برخورد با هرزه‏نگاران محدوديت‏هاي قضايي وجود دارد. قوانين فعلي در مورد رسانه‏ها، قابل كاركرد در فضاي مجازي نيستند و در بسياري مواقع فرد مزاحم ممكن است در كشوري ديگر باشد و در اين صورت به همكاري بين‏المللي نياز است.

2- وجود سرويس‏هايي كه زمينه ارتباطات بي‏نام و ناشناس ماندن افراد را فراهم مي‏كنند. اگر چه اين بي‏نامي منافع زيادي براي كاربران دارد كه شامل حفظ حريم خصوصي آنان هم مي‏شود، اما به مزاحمان هم امكان سوء استفاده را مي‏دهد. آنان مي‏توانند بدون اينكه شناخته شوند براي افراد ايجاد مزاحمت كنند.

3- در بسياري از كشورها به دليل جديد بودن تكنولوژي، هنوز پليس آموزش ديده و همين‏طور امكانات تكنولوژيكي مناسب براي با جرايم اينترنتي وجود ندارد (اعظم راودراد، مسائل اجتماعي زنان در اينترنت).

با توجه به مشكلات تكنولوژيكي و موانع قانوني جلوگيري از جرايم و مزاحمت‏هاي اينترنتي، بهترين كار رعايت مسائل امنيتي توسط خود كاربران است. اين مسائل مي‏تواند شامل موارد زير باشد.

لزوم جدي گرفتن مسأله توسط كاربران و همين‏طور پليس، زيرا در نهايت بين فضاي مجازي و فضاي واقعي ارتباط وجود دارد و جرم مي‏تواند از يكي به ديگري دسترسي پيدا كند.

كاربران سعي كنند رمز عبور خود را دائماً عوض نمايند و از اعلان آن به ديگران، حتي افراد مورد اعتماد خودداري كنند و رمز عبوري انتخاب شود كه به راحتي قابل حدس زدن نباشد. در ضمن برنامه‏اي تنظيم شود كه حتي براي ورود اولي به كامپيوتر شخصي هركس، رمز عبور وجود داشته باشد همچنين افراد بايد مواظب حرف‏هايي كه در اتاق‏هاي گپ‏زني مي‏زنند باشد. و بالاخره بهترين راه براي پرهيز از مورد مزاحمت واقع شدن عبارت است از اين كه همواره درجه بالايي از آگاهي امنيتي براي كاربر حال باشد.

منبع:

(نگاهي جرم شناسانه بر جرايم و امنيت، سهيلا صادقي فسائي، شهريار محمدي)

نتيجه‏گيري:

در عصر حاضر تكنولوژي‏هاي جديد ارتباطي و اطلاعاتي جنبش جهاني‏اي در حوزه ارتباطات و انتقال محتواها و پيام‏هاي ارتباطي در سريع‏ترين زمان ممكن را به وجود آورده اند. در عين حال همين تكنولوژي‏هاي جديد موجب تسهيل انجام اعمال خلاف قانون و رشد جرايم با استفاده از شيوه‏هاي جديد‏تر شده‏اند. همان‏طور كه در مورد تكنولوژي‏هاي ديگر هم صادق است، تكنولوژي‏هاي ارتباطي جديد از يك طرف و امكان بهبود و تسريع روابط انساني را افزايش داده و از طرف ديگر تهديد‏هاي تازه‏اي را براي آن فراهم كرده است. هرزه‏نگاري از ديرباز يكي از مشكلات اجتماعي بوده است كه با ظهور اينترنت گسترش فوق‏العاده‏اي پيدا كرده است. در سالهاي اخير دسترسي به اينترنت براي جمعيت عظيمي از مردم دنيا فراهم گرديده است و اين خود باعث شده است كه هرزه‏نگاري به عنوان يكي از آسيب‏هاي آن دغدغه‏هاي زيادي براي خردمندان و آنان كه مسئولانه مي‏انديشند فراهم سازد.

هرزه‏نگاري تأثيرات منفي فراواني بر روي تمامي افراد جامعه و به ويژه كودكان، نوجوانان و زنان بر جاي مي‏گذارد. براي برحذر ماندن از اين آسيب‏ها بايد در سطوح بين‏المللي، ملي و در سطح آموزش و پرورش و خانواده‏ها نيز اقداماتي صورت گيرد.

اولين اقدام در اين زمينه بايد ايجاد آگاهي دربارة موضوع در مسولان، مربيان و خانواده‏ها باشد. فشار از سوي نهادهاي بين‏المللي بر كشورهايي چون ژاپن، آمريكا و انگلستان كه بيشترين سهم را در توليد هرزه‏نگاري دارند مي‏تواند از جمله اقدامات در سطح بين‏المللي باشد. در سطح ملي و در سطح آموزش و پروش ايجاد زمينه‏هاي فرهنگي مناسب براي استفاده صحيح از اينترنت، آموزش سواد رسانه‏اي براي دستيابي به راههاي استفاده بهتر از اينترنت، آموزش روش‏ها و نحوه تعاملات صحيح بر فعاليت‏هاي رايانه‏اي و اينترنتي فرزندان به والدين از طريق رسانه‏ها، مدارس و انجمن‏هاي اوليا و مربيان مي‏تواند اقداماتي مفيد باشد. علاوه بر آن با توجه به مشكلات، شواهد و بررسي‏ها نشان مي‏دهد كه جامعه‏ امروزي ايران از نوعي انزواجويي در رنج است. برخي صاحبنظران معتقدند كه اين انزواجويي در اثر فضاي سياسي- زمينه‏هاي فرهنگي در روحيه‏ي مردم ايران امروز به شكل نهادينه شده در آمده است. بررسي‏هاي اين مقاله نيز افزايش استفاده از اينترنت را در ميان خانواده‏ها، كودكان و زنان نشان مي‏دهد. به نظر مي‏رسد كودكان و زنان با توجه به محروميت بيشتر و آماده نبودن زمينه‏ها براي حضور آنها در تعاملات اجتماعي بيشتر در معرض انزواجويي قرار داشته و علاقه‏ي بيشتري را در استفاده از اينترنت از خود نشان مي‏دهند.

منابع:

- جواهري، جلوه، (1384)، اينترنت و زنان، آسيب‏ها- دست‏آوردها، خبرگزاري دانشجويان ايران، تهران.

- احمدنيا، شيرين، (1383)، جايگاه زنان در جامعه اطلاعاتي، زنان و فرصت‏ها و تهديد‏ها، سال اول، شماره 1، تابستان.

- روزنامه‏ همشهري، 1383، زنان در فضاي مجازي، گزارش خبري، 17 بهمن.

- پرهيزي، احمد، (2005)، فرهنگ لغات پنهان، برگرفته از سايت http://www.mandegar.info

- سعيدي، علي، شكيبا ابوالقاسم، (1384)، روانشناسي و آسيب‏شناسي ارتباطات اينترنتي، مشهد، آيين تربيت.

- نصري عبدالله، سيماي انسان كامل، تهران، انتشارات دانشكده علامه طباطبايي.

- راودراد، اعظم، (1384)، مسائل اجتماعي زنان در اينترنت، فصلنامه انجمن ايراني مطالعات فرهنگي و ارتباطات، شماره پياپي 2 و 3، دوره اول، شماره 2 و 3، بهار و تابستان.

- صادقي فسائي س، و محمدي شهريار، (1384)، نگاهي جرم شناسانه بر جرايم، امنيت و كنترل در اينترنت، فصلنامه انجمن ايراني مطالعات فرهنگي و ارتباطات، شماره پياپي 2 و 3، دوره اول، شماره 2 و 3، بهار و تابستان.

- ابراهيمي، علي، (1383)، هرزه نگاري و تأثيرات روانشناختي آن بر كودكان، تهران، انتشارات چهر،.

- ابراهيمي معصومه، (1385)، اينترنت و سلامت جنسي زنان، برگرفته از سايت (www.wit.ir)

- دوكوهكي، پرستو، (1386)، زن در دنياي اينترنت در سايت

http://www.zanan.co.ir/social/000082.html

- سايت‏هاي آموزشي و كمكي براي مقابله با آزار اينترنتي:

- www.getnetwise.org

- www.never.org

- www.cyberangels.org

- يحيايي ايله‏اي احمد، اينترنت و خانواده‏ها، yahoyee weblog

- قوانلو قاجار مصطفي، دسترسي بدون دردسر، همشهري- 12 مرداد 1382.

- هرزه‏نگاري به عنوان محصولي از اينترنت، بت استيونس، منبع:

Proguest information and learnin company

- پژوهش هرزه‏نگاري در اينترنت

http://www.iranculture.org/research/internet/

- هرزه‏نگاري در اينترنت: pornography in internet، مارك لاسر mark.R.lasser

برگرفته از سايت http://galenet.galegroup.com

منابع انگليسي:

- attorney general’s commission and child pornogeraphy- 1996- http://www.pornoreport.com

- john carr-2001 theme paper on child pornogeraphy for the and world congess on commercial sexual exploitation of children.

- donna rice Hughes- how pornogeraphy harms children

- http://www.protectkids. com

- www.mediascop.org

+ نوشته شده توسط اذر نوری در یکشنبه سیزدهم آبان 1386 و ساعت 10:9 |